طبق قانون جدید رومانی (فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶)، آژانس کاریابی مجاز حق ندارد از کارگر خارجی هیچ کمیسیون، هزینه یا ودیعه‌ای بگیرد و پول خدماتش را فقط از کارفرما میگیرد. جریمهی تخلف ۲۵ تا ۴۰ هزار لئو است. از ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ هم ثبت درخواست کارگری متوقف است؛ پس «رزرو جابآفر» فعلاً معنا ندارد.
قانون رومانی دقیقاً چه می‌گوید؟
رومانی اردیبهشت ۱۴۰۵ کل سیستم کار خارجی‌ها را با فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶ عوض کرد. خود دولت در مقدمه‌ی این فرمان نوشته که یکی از دلیل‌هایش «گرفتن کمیسیون‌های غیرقانونی یا پنهان» از کارگران خارجی و فریب دادن آن‌ها درباره‌ی حقوق و محل زندگی بوده است. برای همین، قانون جدید درباره‌ی پول بسیار صریح است:
- مادهی ۲۳، بند ۴: هزینه‌ی خدمات کاریابی را آژانس فقط از کارفرما میگیرد، بر اساس قرارداد خدماتی میان آن دو، و این باید در قرارداد کاریابی هم نوشته شود.
- مادهی ۲۳، بند ۶: آژانس حق ندارد از کارگر کمیسیون، تعرفه یا هزینه بگیرد یا از او ضمانت و ودیعه بخواهد.
- مادهی ۱۱: «کارفرمای مجاز» که مستقیم کارگر می‌آورد هم مسئول رعایت همین ممنوعیت است.
- مادهی ۳۸: اگر آژانس رومانیایی با یک شریک در کشور دیگر کار کند، آن شریک باید طبق قانون کشور خودش مجوز داشته باشد و از کارگر پول نگیرد، مگر در حدی که قانون همان کشور اجازه داده است.
طبق مادهی ۴۲ همین فرمان، تخلف از بندهای ۴ تا ۶ مادهی ۲۳ جریمه‌ای بین ۲۵٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ لئو دارد (حدود ۴٬۷۰۰ تا ۷٬۵۰۰ یورو) و طبق مادهی ۳۲ میتواند به لغو مجوز آژانس برسد. کاریابی بدون مجوز هم برای هر کارگر همین جریمه را دارد. آژانس مجاز باید از ادارهی کار رومانی مجوز بگیرد و ۷۵٬۰۰۰ یورو ضمانت بگذارد؛ یعنی هر «آژانسی» که اسمش در آگهی آمده، لزوماً آژانس مجاز نیست.
منبع: متن رسمی فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶، مقدمه و مواد ۱۱، ۲۳، ۲۵، ۳۲، ۳۸ و ۴۲ (سایت ادارهی مهاجرت رومانی، IGI)؛ تبدیل یورو با نرخ بانک مرکزی اروپا، ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶
چه کسی حق دارد از شما پول بگیرد؟
معمولاً در زنجیره‌ی کار رومانی سه طرف هست: کارفرمای رومانیایی، آژانس رومانیایی و یک موسسه یا واسطه در ایران. جدول زیر سهم هرکدام را طبق قانون نشان میدهد.
| طرف | میتواند از کارگر پول بگیرد؟ | مبنای قانونی |
|---|---|---|
| آژانس کاریابی مجاز رومانی | خیر، هیچ کمیسیون یا ودیعه‌ای | فرمان ۳۲/۲۰۲۶، مادهی ۲۳ |
| کارفرمای مجاز رومانی | خیر | فرمان ۳۲/۲۰۲۶، مادهی ۱۱ |
| شریک خارجی آژانس (مثلاً در ایران) | فقط اگر مجوز داشته باشد و فقط تا سقف قانون کشور خودش | فرمان ۳۲/۲۰۲۶، مادهی ۳۸ |
| دولت رومانی | بله، فقط هزینه‌ی رسمی ویزا (ویزا فی)؛ مبلغش تغییر می‌کند و باید در زمان اقدام از سایت وزارت خارجه‌ی رومانی استعلام بگیریم | جدول هزینه‌های کنسولی وزارت خارجه‌ی رومانی |
در ایران، پیدا کردن کار در خارج برای دیگران، مشاوره‌ی ویزا و گرفتن ویزای کار برای دیگران، طبق آیین‌نامه‌ی اجرایی قانون مجازات کاریابی بدون پروانه، پروانهی ادارهی کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان را لازم دارد؛ چه حضوری، چه آنلاین. تعرفه‌ی خدمات کاریابی‌های خارجی را هم هیئت وزیران تعیین کرده است (مصوبه‌ی ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۲). پس اگر واسطه‌ی ایرانی از شما پول میگیرد، حق دارید شمارهی پروانه و ریز تعرفه را کتبی بخواهید.
منبع: فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶؛ وزارت امور خارجه‌ی رومانی (mae.ro)؛ آیین‌نامه‌ی اجرایی قانون مجازات اشتغال به حرفه‌ی کاریابی بدون پروانه، مواد ۷ و ۱۱ (مصوب ۱۴۰۱، اصلاح ۱۴۰۲)
امروز اصلاً چیزی برای فروش هست؟
بیشتر آگهی‌های «کار در رومانی» برای ایرانی‌ها، کار کارگری است؛ یعنی ویزای نوع D/AM2 که فقط برای ۲۸۹ شغل فهرست کمبود صادر می‌شود. این فهرست ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ با حکم دادگاه تجدیدنظر بخارست معلق شد. ادارهی مهاجرت رومانی ۲۴ شهریور اعلام کرد که ثبتنام کارفرما، مجوز کارفرما و ثبت درخواست D/AM2 در پورتال WorkInRomania موقتاً غیرفعال است.
تا امروز، ۲۸ مهر ۱۴۰۵، خبر رسمی از رفع این توقف پیدا نکردیم. یعنی هیچ آژانس و کارفرمایی الان نمی‌تواند برای شما درخواست جدید کارگری ثبت کند. پولی که امروز برای «رزرو جابآفر» گرفته می‌شود، بابت چیزی است که فعلاً در سامانه‌ی رسمی وجود ندارد. جزئیات این توقف و وضعیت سفارت را در راهنمای کامل ویزای کار رومانی ۱۴۰۵ آورده‌ایم. مسیر متخصص (D/AM1) شامل این توقف نیست و شرط‌هایش را در مقاله‌ی ویزای متخصص رومانی توضیح داده‌ایم.
منبع: اطلاعیه‌ی ادارهی مهاجرت رومانی (IGI)، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵؛ گزارش Agerpres به نقل از وزارت کار رومانی، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
جمله‌های خطر در آگهی‌های رومانی
این جمله‌ها را در آگهی‌ها و گفت‌وگوهای فروش «کار در رومانی» زیاد می‌شنوید. کنار هرکدام نوشته‌ایم قانون چه می‌گوید.
«ودیعه بده تا جابآفر قطعی شود»
آژانس و کارفرمای رومانیایی طبق مادهی ۲۳ و ۱۱ حق گرفتن ودیعه یا ضمانت از کارگر را ندارند. اگر واسطه‌ی ایرانی این پول را میخواهد، بپرسید پروانه‌اش چیست و این مبلغ در کدام تعرفه‌ی رسمی آمده است.
«ویزا تضمینی است»
تصمیم ویزا با سفارت و نهادهای رومانی است، نه با آژانس. سهمیه‌ی سالانه‌ی ۹۰ هزار نفری ۲۰۲۶ هم ممکن است پر شود و الان ثبت درخواست کارگری متوقف است. پلیس ایران هم بعد از پرونده‌ی «پارس کانادا»، وعده‌ی تضمینی را نشانه‌ی کلاهبرداری اعلام کرد.
«ماهی ۲ هزار یورو خالص»
۲ هزار یورو حدود ۱۰٬۶۵۰ لئو است؛ بیشتر از میانگین حقوق ناخالص کل رومانی (۹٬۴۹۷ لئو در اوت ۲۰۲۶). حداقل حقوق خالص حدود ۲٬۶۹۹ لئو، یعنی نزدیک ۵۰۷ یورو است. حساب کامل را در مقاله‌ی حقوق واقعی کارگر در رومانی ببینید.
«قرارداد فقط رومانیایی است؛ امضا کن، بعداً ترجمه می‌کنیم»
قانون جدید می‌گوید قرارداد باید هم به رومانیایی باشد، هم به زبانی که شما می‌فهمید. کارفرما برای هر قرارداد فقط‌رومانیایی ۶٬۰۰۰ لئو جریمه می‌شود.
«اجاره و غذا را از حقوقت کم می‌کنیم، نگران نباش»
اجارهی خانه‌ای که کارفرما میدهد، حداکثر ۲۵٪ حقوق خالص است؛ با حداقل حقوق یعنی حدود ۶۷۵ لئو. مبلغ دقیق باید در قرارداد بیاید.
این‌ها بخشی از الگوی بزرگ‌ترند. فهرست کامل نشانه‌های موسسهی مشکوک را در ۸ جمله‌ای که اگر از موسسهی مهاجرتی شنیدید، فرار کنید نوشته‌ایم.
منبع: فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶، مواد ۷، ۱۱ و ۲۳ و اصلاحیه‌ی قانون کار رومانی؛ مؤسسه‌ی ملی آمار رومانی (INS)؛ وزارت کار رومانی؛ پلیس امنیت اقتصادی فراجا، مرداد ۱۴۰۵
یک آفر رومانی را چطور چک کنیم؟
یک نمونه‌ی واقعی از مدل قدیمی قیمت‌گذاری: در یک رپورتاژ آگهی سال ۱۴۰۱، یک موسسه برای کار کارخانه در رومانی ۵٬۱۰۰ یورو در سه قسط ۱٬۷۰۰ یورویی اعلام کرده بود؛ قسط اول هنگام امضای قرارداد. با قانون جدید، این مدل دیگر با قاعده‌ی «کارگر پول نمی‌دهد» جور درنمی‌آید. اگر امروز آفری مشابه گرفته‌اید، این قدم‌ها را بروید:
- اسم و شناسهی کارفرما را بگیرید. بپرسید آیا در پورتال WorkInRomania ثبتنام کرده و تأیید گرفته است، و مدرکش را بخواهید.
- مجوز آژانس رومانیایی را بخواهید. آژانس مجاز باید مجوز ادارهی کار رومانی (ANOFM) داشته باشد.
- بپرسید ویزا از چه نوعی است. اگر D/AM2 است، بپرسید با توقف فعلی ثبت درخواست، چطور می‌خواهند پرونده را ثبت کنند.
- قرارداد را قبل از امضا ببینید. دوزبانه باشد، ناخالص و خالص را بنویسد، و اجاره حداکثر ۲۵٪ خالص باشد.
- برای طرف ایرانی: شمارهی پروانه، استان صدور، ریز مبلغ هر مرحله و شرط برگشت پول را کتبی بخواهید.
همین چک‌ها را ابزار آفرچک قدم‌به‌قدم انجام میدهد.
منبع: فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶، مواد ۵، ۶، ۷ و ۲۳؛ رپورتاژ آگهی منتشرشده در سایت خبری «۵۵آنلاین»، بهمن ۱۴۰۱
اگر قبلاً پول داده‌اید، چه کنید؟
اگر بابت کار در رومانی پول داده‌اید و کار جلو نرفته، آرام و مستند پیش بروید:
- همه‌چیز را نگه دارید: قرارداد، رسیدها، پیامها، اسکرین‌شات آگهی و اسم کسانی که با آن‌ها حرف زده‌اید.
- درخواست کتبی بدهید: وضعیت پرونده و شرط برگشت پول را کتبی بپرسید و جواب را نگه دارید.
- استعلام پروانه: از ادارهی کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان بپرسید آیا آن موسسه پروانهی کاریابی خارجی دارد. طبق آیین‌نامه، این اداره موسسه‌های بی‌پروانه را شناسایی و به پلیس معرفی می‌کند.
- گزارش تخلف در فضای مجازی: اگر آگهی یا فروش آنلاین بوده، به پلیس فتا گزارش دهید. قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان هم تبلیغ خلاف واقع را ممنوع کرده است.
- طرف رومانیایی: طبق فرمان ۳۲/۲۰۲۶، رسیدگی به جریمهی آژانسی که از کارگر پول گرفته با بازرسی کار رومانی (Inspecția Muncii) است. اگر اسم آژانس رومانیایی را دارید، این مسیر هم وجود دارد.
برای پیگیری حقوقی، با یک وکیل مشورت کنید. این مقاله راهنمای عمومی است و جای نظر وکیل را نمی‌گیرد.
منبع: آیین‌نامه‌ی اجرایی قانون مجازات کاریابی بدون پروانه، مادهی ۶؛ قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان، مادهی ۷؛ فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶، مادهی ۴۴
قبل از اینکه برای کار در رومانی حتی یک یورو بدهید، آفرتان را با معیارهای قانون جدید بسنجید.
منابع
- ادارهی مهاجرت رومانی (IGI) — متن فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶ — ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
- IGI — اطلاعیه‌ی غیرفعال شدن ثبت D/AM2 در WorkInRomania — ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- وزارت امور خارجه‌ی رومانی — هزینه‌های ویزا — بازدید ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- وزارت کار رومانی — حداقل حقوق ۴٬۳۲۵ لئو — ۲۱ اسفند ۱۴۰۴
- مؤسسه‌ی ملی آمار رومانی (INS) — اطلاعیه‌های حقوق ماهانه — ۲۱ مهر ۱۴۰۵
این مقاله آموزشی است و جای مشاوره‌ی فردی یا حقوقی را نمی‌گیرد. قوانین ممکن است تغییر کنند؛ منبع نهایی، متن رسمی فرمان اضطراری ۳۲/۲۰۲۶، سایت ادارهی مهاجرت رومانی (IGI) و در ایران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است. آخرین بررسی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵.
