دربارهی سربازی سپاه و پروندهی کانادا سه واقعیت رسمی وجود دارد: کانادا از ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ سپاه را در فهرست گروه‌های تروریستی گذاشته، قانون مهاجرتش «عضویت» در چنین گروهی را مانع ورود میداند و پنهان کردن یک واقعیت مهم ۵ سال محرومیت دارد. حکم هر پرونده را افسر، و در صورت اعتراض دادگاه، جداگانه تعیین می‌کند.
چرا این موضوع برای ایرانی‌ها مهم است؟
بیشتر مردان ایرانی دوره‌ی سربازی را گذرانده‌اند و محل خدمت را معمولاً خودشان انتخاب نکرده‌اند. به همین دلیل، این سؤال که «اگر سربازی‌ام در سپاه بوده، برای کانادا چه میشود؟» یکی از پرتکرارترین سؤال‌های متقاضیان کاناداست.
این مقاله فقط متن قانون و راهنمای عمومی دولت کانادا را توضیح می‌دهد و دربارهی هیچ پرونده‌ای نظر نمی‌دهد. ما مشاور RCIC یا وکیل نیستیم و پروندهی کانادا نمی‌گیریم. برای وضعیت خودتان فقط از وکیل مجاز کانادا یا مشاور رسمی RCIC نظر بگیرید. تصویر کلی مسیرهای کانادا را هم در راهنمای کامل کانادا برای ایرانی‌ها در ۱۴۰۵ آورده‌ایم.
فهرست شدن سپاه در کانادا
وزارت امنیت عمومی کانادا (Public Safety Canada) در ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ اعلام کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) را به‌عنوان «نهاد تروریستی» در فهرست قانون جزای کانادا (Criminal Code) گذاشته است.
طبق همان اطلاعیه، نتیجه‌ی فوری این فهرست شدن مالی است: بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی کانادا باید دارایی‌های این نهاد را مسدود کنند و معامله‌ی آگاهانه با دارایی آن برای هر کسی در کانادا، و هر کانادایی در خارج، جرم است.
منبع: وزارت امنیت عمومی کانادا، اطلاعیه‌ی ۳۰ خرداد ۱۴۰۳.
مادهی ۳۵: مقامهای ارشد حکومت ایران
بند ب از مادهی ۳۵(۱) قانون مهاجرت و حمایت از پناهنده‌ی کانادا (IRPA) میگوید «مقام ارشدِ» حکومتی که به نظر وزیر درگیر تروریسم یا نقض نظام‌مند و شدید حقوق بشر است، غیرقابلپذیرش است. غیرقابلپذیرش (inadmissible) یعنی اجازه‌ی ورود یا ماندن در کانادا را ندارد.
- ۲۳ آبان ۱۴۰۱: کانادا جمهوری اسلامی ایران را طبق همین ماده «تعیین» کرد؛ اول برای کسانی که از ۲۴ آبان ۱۳۹۸ به بعد مقام ارشد بوده‌اند.
- ۲۵ شهریور ۱۴۰۳: تاریخ شروع به ۲ تیر ۱۳۸۲ برگشت و دولت اعلام کرد این دوره پایان مشخصی ندارد.
طبق اطلاعیه‌ی آژانس خدمات مرزی کانادا (CBSA)، «مقام ارشد» شامل این‌هاست: رئیس کشور، اعضای کابینه، سفیران و دیپلمات‌های ارشد، اعضای قوه‌ی قضاییه، مقامهای ارشد نظامی و اطلاعاتی و کارمندان ارشد دولت. یادداشت رسمی IRCC در خرداد ۱۴۰۵ هم میگوید هر کسی که از ۲ تیر ۱۳۸۲ به بعد مقام ارشد جمهوری اسلامی، از جمله سپاه، بوده باشد، غیرقابلپذیرش است.
این ماده دربارهی «مقام ارشد» است. اینکه یک نفر در یک پروندهی مشخص مقام ارشد حساب میشود یا نه، طبق گفته‌ی خود CBSA «مورد به مورد و بر اساس اطلاعات موجود» تصمیم گرفته میشود.
منبع: قانون IRPA مادهی ۳۵؛ CBSA، اطلاعیه‌های ۲۳ آبان ۱۴۰۱ و ۲۵ شهریور ۱۴۰۳؛ IRCC، یادداشت ۷ خرداد ۱۴۰۵.
مادهی ۳۴: «عضویت» در یک سازمان
مادهی ۳۴(۱) قانون IRPA دلیل‌های «امنیتی» عدم پذیرش را فهرست می‌کند. بند و (f) آن میگوید فرد غیرقابلپذیرش است اگر «عضو سازمانی باشد که دلایل معقولی وجود دارد که باور کنیم درگیر تروریسم بوده، هست یا خواهد بود».
مادهی ۳۳ همان قانون هم میگوید برای این ماده‌ها، «دلایل معقول برای باور» کافی است؛ یعنی معیار، اثبات قطعی مثل دادگاه کیفری نیست.
منبع: قانون IRPA، ماده‌های ۳۳ و ۳۴ (متن رسمی وزارت دادگستری کانادا).
فرم‌ها دقیقاً چه می‌پرسند؟
در درخواست اقامت دائم، متقاضی اصلی، همسر و فرزندان ۱۸ سال به بالا (چه همراه بیایند و چه نه) فرم «پیشینه و اظهارنامه» یا Schedule A (IMM 5669) را پر می‌کند. سه سؤال این فرم به موضوع ما مربوط است:
| سؤال | چه می‌خواهد؟ |
|---|---|
| سؤال ۹ | عضویت در هر انجمن یا سازمان، از جمله سیاسی، اجتماعی، دانشجویی، صنفی و حرفه‌ای؛ اگر نبوده، نوشتن جمله‌ی «هرگز عضو هیچ سازمان یا انجمنی نبوده‌ام». |
| سؤال ۱۰ | سمت‌های دولتی گذشته، مثل کارمند دولت، قاضی، پلیس یا «کارمند یک سازمان امنیتی». |
| سؤال ۱۱ | جزئیات کامل خدمت نظامی یا شبه‌نظامی، برای هر کشوری که در نیروهای مسلحش خدمت کرده‌اید؛ اگر نبوده، نوشتن NONE. |
راهنمای رسمی فرم دو بار تأکید می‌کند که «هیچ فاصله‌ی زمانی خالی نگذارید» و اگر همه‌ی دوره‌ها را پوشش ندهید، رسیدگی به پرونده عقب می‌افتد. با امضای فرم هم تأیید می‌کنید که اطلاعات «کامل، راست و درست» است.
منبع: IRCC، راهنمای فرم Schedule A (IMM 5669)، به‌روزرسانی ۵ تیر ۱۴۰۴.
مادهی ۴۰: پنهان کردن یعنی ۵ سال محرومیت
مادهی ۴۰ قانون IRPA میگوید کسی که «مستقیم یا غیرمستقیم واقعیت مهمی را خلاف واقع بگوید یا پنهان کند» که میتواند در اجرای قانون خطا ایجاد کند، غیرقابلپذیرش است. این حکم ۵ سال اعتبار دارد و در این مدت فرد نمی‌تواند برای اقامت دائم درخواست بدهد.
کالج مشاوران مهاجرت کانادا (CICC) هم میگوید این سابقه وارد پروندهی مهاجرتی فرد میشود و میتواند روی درخواست‌های بعدی هم اثر بگذارد. IRCC هم یادآوری می‌کند که مسئولیت همه‌ی اطلاعات پرونده با خود متقاضی است، حتی اگر نماینده فرم را پر کرده باشد.
منبع: قانون IRPA مادهی ۴۰؛ CICC، ۲۰ توصیه برای پیشگیری از کلاهبرداری؛ IRCC، صفحه‌ی آشنایی با نماینده‌ها.
بررسی امنیتی و خانواده
بررسی امنیتی یعنی زمان بیشتر
یادداشت IRCC برای کمیته‌ی امنیت پارلمان کانادا (۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵) میگوید دولت برای شناسایی افراد مرتبط با حکومت ایران یا سپاه «ارزیابی امنیتی جامع» انجام می‌دهد و پیچیدگی این پرونده‌ها ممکن است زمان رسیدگی را طولانی کند. همان یادداشت میگوید همه‌ی متقاضیانی که ویزا لازم دارند، بیومتریک می‌دهند و اثر انگشتشان با پایگاه‌های داده‌ی داخلی و بین‌المللی تطبیق داده میشود.
| آمار رسمی از زمان «تعیین» حکومت ایران و فهرست شدن سپاه | عدد |
|---|---|
| درخواست‌های بررسی‌شده از نظر عدم پذیرش | حدود ۱۷٬۸۰۰ |
| ویزاهای لغوشده توسط IRCC | ۲۳۹ |
| مقامهای ارشد ایرانی که گزارش عدم پذیرش برایشان صادر شده | ۳۲ |
| افرادی که هیئت مهاجرت و پناهندگی غیرقابلپذیرش دانسته | ۳ |
| افراد اخراج‌شده | ۱ |
اثر روی خانواده
مادهی ۴۲ قانون IRPA میگوید اگر یکی از اعضای همراه خانواده غیرقابلپذیرش باشد، بقیهی اعضای همراه هم ممکن است غیرقابلپذیرش شوند. در درخواست‌های اقامت موقت (مثل ویزای توریستی یا تحصیلی)، این قاعده فقط وقتی اعمال میشود که عضو خانواده به دلیل ماده‌های ۳۴، ۳۵، ۳۵٫۱ یا ۳۷ غیرقابلپذیرش باشد. برای همین، سابقهی سربازی همسر هم برای پروندهی خانوادگی مهم است.
منبع: IRCC، یادداشت کمیته‌ی SECU (۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، به‌روزرسانی ۳۱ شهریور ۱۴۰۵)؛ قانون IRPA مادهی ۴۲.
قبل از اقدام چه کار کنیم؟
- مدارک را جمع کنید: کارت پایان خدمت یا معافیت، تاریخ‌ها و محل دقیق خدمت.
- همه چیز را کامل و راست بنویسید: بدون فاصله‌ی زمانی خالی، در همه‌ی فرم‌ها یکسان.
- پیش از پرداخت هزینه‌های بزرگ، نظر حقوقی بگیرید: هزینه‌ی آزمون زبان، ارزیابی مدرک و سفر برای بیومتریک کم نیست. پیش از آن، وضعیت سربازی‌تان را با وکیل مجاز کانادا یا مشاور رسمی RCIC مطرح کنید.
- مجوز را چک کنید: اسم مشاور را در فهرست عمومی کالج CICC ببینید. روشش را در چرا فقط مشاور رسمی RCIC؟ نوشته‌ایم.
- زمان را واقع‌بینانه حساب کنید: بررسی امنیتی ممکن است پرونده را طولانی کند؛ برنامه‌ی کار و زندگی‌تان را روی تاریخ قطعی نچینید.
اگر می‌خواهید بدانید با شرایط امسال امتیاز اکسپرس انتری شما به کجا می‌رسد، تغییرات اکسپرس انتری در ۱۴۰۵ را بخوانید. اگر هم کانادا برای شما پرریسک به نظر می‌رسد، می‌توانید کشورهای دیگر را با ویزاسنج کنار هم بسنجید.
منابع
- Immigration and Refugee Protection Act (IRPA), sections 33–42 — متن جاری، بررسی ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- Public Safety Canada — Government of Canada lists the IRGC as a terrorist entity — ۳۰ خرداد ۱۴۰۳
- CBSA — Senior officials of the Iranian government officially banned from Canada — ۲۳ آبان ۱۴۰۱
- CBSA — Expanded measure to hold Iranian regime accountable — ۲۵ شهریور ۱۴۰۳
- IRCC — SECU note: Iran — ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
- IRCC — COW note: Islamic Revolutionary Guard Corps — ۷ خرداد ۱۴۰۵
- IRCC — Schedule A: Background / Declaration (IMM 5669) instructions — ۵ تیر ۱۴۰۴
- CICC — Top 20 Tips on How to Prevent Immigration Fraud — بررسی ۲۸ مهر ۱۴۰۵
این موضوع جای حدس و «آشنا» نیست؛ جواب پروندهی شما را فقط وکیل مجاز یا مشاور رسمی RCIC میتواند بدهد. اما پیش از هر پرداختی، بقیهی شرایط‌تان را با عدد ببینید.
این مقاله آموزشی است، فقط متن قانون و راهنمای عمومی دولت کانادا را بازگو می‌کند و جای مشاوره‌ی حقوقی فردی را نمی‌گیرد. ما مشاور RCIC یا وکیل نیستیم و پروندهی کانادا نمی‌گیریم؛ برای کانادا فقط به مشاور رسمی RCIC یا وکیل مجاز مراجعه کنید. قوانین ممکن است تغییر کنند؛ منبع نهایی، سایت رسمی canada.ca و متن رسمی قانون IRPA است. آخرین بررسی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵.
