طبق قانون کانادا فقط سه گروه حق دارند برای مشاورهی مهاجرت کانادا پول بگیرند: مشاور رسمی مهاجرت کانادا (RCIC) عضو کالج CICC، وکیل عضو کانون وکلای یک استان کانادا و سردفتر کبک. مجوز RCIC را در چند دقیقه میشود در فهرست عمومی کالج چک کرد. سقف مجازات کار بدون مجوز ۱۰۰٬۰۰۰ دلار کانادا جریمه و ۲ سال زندان است.
قانون کانادا چه میگوید؟
مادهی ۹۱ قانون مهاجرت و حمایت از پناهنده‌ی کانادا (IRPA) و مادهی ۲۱٫۱ قانون شهروندی می‌گویند هر کسی که در ازای پول یا هر نوع منفعت دیگر درباره‌ی مهاجرت یا شهروندی کانادا مشاوره یا نمایندگی بدهد، باید «نمایندهی مجاز» باشد. این قاعده «در هر مرحله» اعمال میشود، حتی پیش از آنکه پرونده‌ای تشکیل شود. پس جلسه‌ی «مشاورهی اولیه‌ی پولی» هم شامل آن است.
نمایندهی مجاز یکی از این‌هاست:
- مشاور رسمی مهاجرت (RCIC) یا مشاور دانشجویی (RISIA) که عضو فعال کالج مشاوران مهاجرت و شهروندی کانادا (CICC) باشد؛
- وکیل یا پارالیگال عضو کانون وکلای یکی از استان‌ها یا قلمروهای کانادا؛
- سردفتر عضو کانون سردفترهای کبک (Chambre des notaires du Québec).
این سقف برای محکومیت از راه کیفرخواست است. در رسیدگی ساده‌تر (اختصاری)، سقف ۲۰٬۰۰۰ دلار و ۶ ماه زندان است. اما نکته‌ی مهم‌تر برای شما این است: IRCC میگوید اگر از نمایندهی پولیِ غیرمجاز استفاده کنید، «در کانادا یا خارج از آن»، ممکن است درخواست خودتان را برگرداند یا رد کند.
ما در «اندیشه‌گران سیر جهان» مشاور RCIC نیستیم و پرونده‌ی کانادا نمی‌گیریم. همین قانون دلیل آن است. این مقاله آموزشی است تا خودتان بتوانید هر مشاوری را چک کنید. تصویر کلی کانادا را در راهنمای کامل کانادا برای ایرانی‌ها در ۱۴۰۵ ببینید.
منبع: IRCC، صفحه‌های «چه کسی میتواند نماینده باشد» و «آشنایی با نماینده‌ها» (۲۷ مرداد ۱۴۰۵).
RCIC یعنی چه و چند نوع مجوز داریم؟
RCIC مخفف Regulated Canadian Immigration Consultant است؛ یعنی «مشاور مهاجرت کانادای تحت نظارت». این مجوز را کالج CICC می‌دهد که نهاد ناظر قانونی مشاوران مهاجرت کاناداست. خود کالج مشاوره نمی‌دهد، پرونده تشکیل نمی‌دهد و روی هیچ تصمیم مهاجرتی اثر ندارد.
شمارهی مجوز RCIC با حرف R و ۶ رقم شروع میشود (مثل R123456) و شمارهی RISIA با حرف S و ۶ رقم. در ستون «نوع» فهرست عمومی، کلاس مجوز هم آمده است:
| کلاس | یعنی |
|---|---|
| L1 – RCIC | مشاور تازه‌کار در سال اول که هنوز دوره‌ی منتورینگ را تمام نکرده؛ دامنه‌ی کارش همان کلاس L2 است. |
| L2 – RCIC | دامنه‌ی کامل مشاوره و نمایندگی در IRCC؛ اما بدون حق نمایندگی در هیئت مهاجرت و پناهندگی (IRB). |
| L3 – RCIC-IRB | همه‌ی کارهای L2، به‌اضافه‌ی نمایندگی در IRB، مثلاً در جلسه‌های پناهندگی یا تجدیدنظر. |
| L4 / L5 – RISIA | مشاور مهاجرت دانشجویی، معمولاً شاغل در دانشگاه یا کالج. |
منبع: کالج CICC، صفحه‌ی «یک مشاور مهاجرت پیدا کنید» و ۲۰ توصیه برای پیشگیری از کلاهبرداری.
مجوز را قدم‌به‌قدم چک کنید
- فقط از سایت خود کالج وارد شوید: فهرست عمومی (Public Register) در نشانی register.college-ic.ca است. لینکی را که خود مؤسسه فرستاده باز نکنید؛ خودتان نشانی را تایپ کنید.
- جست‌وجو کنید: با نام یا نام خانوادگی، نام شرکت، محل یا شمارهی مجوز.
- دو ستون را ببینید: وضعیت باید Active باشد و ستون «مجاز به فعالیت» (Entitled to Practise) باید Yes باشد. کالج میگوید فقط همین ترکیب یعنی آن فرد قانوناً حق مشاوره دارد.
- اطلاعات تماس را مقایسه کنید: شمارهی تلفن، ایمیل و نام شرکت را با چیزی که به شما داده‌اند تطبیق دهید و فقط از راه اطلاعات فهرست تماس بگیرید.
- سابقه‌ی انضباطی را ببینید: کالج فهرست جداگانه‌ای از لغوها، تعلیق‌ها، محدودیت‌ها و پرونده‌های انضباطی جاری دارد.
| وضعیت در فهرست | یعنی | حق مشاوره دارد؟ |
|---|---|---|
| Active | عضو بدون مشکل کالج | بله |
| Active – Practice Restricted | فعالیتش با حکم انضباطی محدود شده؛ متن محدودیت کنار وضعیت آمده | بله، فقط در حد محدودیت |
| Leave of Absence | مرخصی از حرفه | نه |
| Resigned | از مجوز استعفا داده | نه |
| Administrative Suspension / Revocation | تعلیق یا لغو اداری، مثلاً برای پرداخت نکردن حق عضویت یا آموزش سالانه | نه |
| Disciplinary Suspension / Revocation | تعلیق یا لغو با حکم کمیته‌ی انضباطی | نه |
اگر اسم کسی در فهرست کالج نیست، ممکن است وکیل باشد. در آن صورت عضویتش را در سایت کانون وکلای همان استان کانادا چک کنید.
منبع: کالج CICC، صفحه‌ی فهرست عمومی و توضیح وضعیت‌ها (بررسی ۲۸ مهر ۱۴۰۵).
«ما با یک RCIC همکاری می‌کنیم»
این جمله را زیاد می‌شنوید و همیشه دروغ نیست. اما کالج CICC صریحاً میگوید «جعل هویت مشاور مهاجرت، شکل رایجی از کلاهبرداری است». اسم و شمارهی یک مشاور واقعی را هر کسی میتواند از فهرست عمومی کپی کند.
- اگر کسی میگوید با یک RCIC همکاری میکند، کالج توصیه میکند از خود آن مشاور، با اطلاعات تماسِ ثبت‌شده در فهرست، مستقیم بپرسید.
- قرارداد خدمات را مستقیم با خود RCIC امضا کنید. طبق کالج، هیچکس قانوناً نمیتواند از شما بخواهد قرارداد را با شخص یا شرکت دیگری امضا کنید.
- آرم رسمی کالج را فقط خود کالج حق دارد استفاده کند. مشاوران «نشان عضویت» مخصوص دارند و این نشان روی سایتشان باید به صفحه‌ی آن‌ها در فهرست عمومی لینک شده باشد.
- مدرک دوره‌ی آموزش مهاجرت به‌تنهایی مجوز نیست؛ فقط فهرست عمومی ملاک است.
منبع: کالج CICC، صفحه‌ی پیشگیری از کلاهبرداری؛ آفتاب‌نیوز به نقل از پلیس امنیت اقتصادی فراجا (۱۵ مرداد ۱۴۰۵).
قرارداد، پرداخت و مدارک
توصیه‌های رسمی کالج CICC و IRCC در این بخش روشن است:
- قرارداد کتبی پیش از شروع کار: قرارداد را شما و خود مشاور امضا می‌کنید و نام کامل قانونی و شمارهی مجوز او باید روی آن باشد. همه‌ی خدمات و مبلغ باید در آن نوشته شده باشد.
- فرم معرفی نماینده (IMM 5476): این فرم را شما و مشاور امضا می‌کنید تا IRCC بداند او نمایندهی شماست. نمایندهی مجاز برای پیگیری پرونده به رمز حساب شما نیازی ندارد.
- نقدی پرداخت نکنید: روش‌هایی که در صورت‌حساب بانکی ثبت می‌شوند مدرک بهتری‌اند. برای هر پرداخت صورت‌حساب و رسید امضاشده بگیرید.
- فرم سفید امضا نکنید: فرمی را که نمی‌توانید بخوانید هم امضا نکنید و از همه‌ی فرم‌ها نسخه بگیرید. اصل مدارک و عکس‌هایتان را پیش نماینده جا نگذارید.
- مهاجرت و کاریابی را جدا کنید: مجوز RCIC فقط برای خدمات مهاجرتی است. کالج میگوید هیچکس، نه کارفرما، نه کاریاب و نه مشاور، نباید برای پیدا کردن کار از شما پول بگیرد. اگر پیشنهاد کار به شما داده‌اند، پیش از پرداخت آن را با آفرچک بسنجید.
- بیمه‌ی مسئولیت حرفه‌ای: همه‌ی مشاوران RCIC باید بیمه‌ی مسئولیت حرفه‌ای داشته باشند و می‌توانید مدرکش را بخواهید.
منبع: کالج CICC، ۲۰ توصیه برای پیشگیری از کلاهبرداری؛ IRCC، صفحه‌ی انتخاب نماینده (۲۷ مرداد ۱۴۰۵).
«تضمین» و «آشنا» وجود ندارد
کالج CICC چهار جمله را صریح گفته است:
- هیچکس نمیتواند زمان مشخصی برای رسیدگی تضمین کند.
- هیچکس نمیتواند تضمین کند که هم کار پیدا می‌کنید و هم مهاجرت می‌کنید.
- هیچکس نمیتواند تأیید درخواست شما را تضمین کند؛ تصمیم با افسر ویزاست.
- هیچکس نمیتواند روی نتیجه‌ی پرونده اثر بگذارد. اگر کسی گفت «یک دوست دارم» یا «کسی را می‌شناسم»، مراقب باشید.
IRCC هم میگوید داشتن نماینده توجه خاصی به پرونده جلب نمی‌کند و تأیید آن را تضمین نمی‌کند. و اگر نماینده‌ای شما را تشویق کند اطلاعات نادرست بدهید، این خلاف قانون است و میتواند به ۵ سال محرومیت برسد. درباره‌ی یکی از حساس‌ترین بخش‌های فرم، یعنی سابقه‌ی سربازی، مقاله‌ی سربازی و پرونده‌ی کانادا را بخوانید.
منبع: کالج CICC، ۲۰ توصیه برای پیشگیری از کلاهبرداری؛ IRCC، صفحه‌های انتخاب نماینده و آشنایی با نماینده‌ها.
چک‌لیست قبل از امضای قرارداد
- اسمش در فهرست عمومی CICC هست و وضعیتش Active با «مجاز به فعالیت: Yes» است؟
- تلفن و ایمیلی که از آن تماس گرفته، همان اطلاعات فهرست است؟
- قرارداد مستقیم با خود او و با شمارهی مجوزش است؟
- برای هر پرداخت رسید دارید و پول به حساب شخصی نرفته است؟
- هیچکس رمز حساب IRCC شما را نخواسته است؟
- کسی «تضمین»، «آشنا» یا «کار به‌اضافه‌ی ویزا با یک هزینه» وعده نداده است؟
- عددهایی که درباره‌ی امتیاز و قرعه گفته، با منبع رسمی می‌خواند؟ آخرین عددها را در تغییرات اکسپرس انتری در ۱۴۰۵ آورده‌ایم.
اگر حتی یکی از این‌ها جواب منفی داشت، قبل از پرداخت دست نگه دارید. چند دقیقه چک کردن، ارزان‌ترین بیمه‌ی پرونده‌ی شماست.
منابع
- IRCC — Use of representatives: Who can act as a representative — ۸ بهمن ۱۴۰۰
- IRCC — Learn about representatives — ۲۷ مرداد ۱۴۰۵
- IRCC — How to choose an immigration or citizenship representative — ۲۷ مرداد ۱۴۰۵
- CICC — Find an Immigration Consultant (Public Register guide) — بررسی ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- CICC — Public Register — بررسی ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- CICC — Fraud Prevention — بررسی ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- CICC — Top 20 Tips on How to Prevent Immigration Fraud — بررسی ۲۸ مهر ۱۴۰۵
- Immigration and Refugee Protection Act (IRPA), section 40 — متن جاری
اگر کسی همراه با پرونده‌ی مهاجرت، پیشنهاد کار هم به شما فروخته، قبل از هر پرداختی آن پیشنهاد را با عدد و نشانه‌های هشدار بسنجید.
این مقاله آموزشی است و جای مشاورهی فردی را نمی‌گیرد. ما مشاور RCIC نیستیم و پرونده‌ی کانادا نمی‌گیریم؛ برای کانادا فقط به مشاور رسمی RCIC یا وکیل مجاز مراجعه کنید. قوانین ممکن است تغییر کنند؛ منبع نهایی، سایت کالج CICC و سایت رسمی canada.ca است. آخرین بررسی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵.
